ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
304
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
اگر اشكال شود كه كلمات : الأجواء - الارجاء - سكائك الهواء أمور عدمي هستند چگونه نسبت آنها به ايجاد از جانب خدا صحيح است ؟ . در پاسخ مىگوييم معناى اين كلمات عبارت است از خلأ وجايگاه ، ودر اين كه جايگاه ومكان أمور عدمي هستند يا وجودي ، اختلاف مشهوري است ، پس اگر وجودي باشد نسبت آنها به قدرت صحيح است ودر اين صورت معناى اين كلمات گسستن وشق كردن مىباشد ومعناى ضمني آنها در اسناد به قدرت خداوند چنين خواهد شد : خداوند باد را جايگاه ومحل استقرار آب قرار داد . هنگامى كه با اين وصف جايگاه باد از مطلق هوا وخلأ ايجاد شد خداوند آب را در آنجا ايجاد كرد واختصاص يافتن آب به محل خاصّى به سبب قدرت خداوند تعالى است پس نسبت دادن ايجاد اين كلمات را به خداوند نسبت صحيحي خواهد بود . گويا خداوند سبحان جايگاه خاصّى را براي حاصل شدن جسمي شكافته است . روايت شده كه زراره وهشام در بارهء موجود بودن وموجود نبودن هوا اختلاف پيدا كردند . اين اختلاف را يكى از غلامان امام صادق ( ع ) به آن حضرت خبر داد وچنين گفت : من در بارهء اين موضوع متحيّرم وأصحاب ما در اين مورد اختلاف دارند . امام ( ع ) فرمود اين اختلافى نيست كه منجر به كفر وگمراهى شود . اين كه امام ( ع ) از توضيح اين موضوع خوددارى كرد ، براي اين است كه اولياى خدا وظيفة دارند كه راه خدا را براي مردم روشن كرده وبندگان خدا را به راه مستقيم ارشاد فرمايند . واصولًا جز به يكى از دو امر توجّه ندارند يكى آنكه مردم را به راه هدايت به طور واضح وآشكار ارشاد كنند وديگر آنچه كه موجب گمراهى مىشود بيان كرده ومردم را به راه راست هدايت كنند . امّا توضيح اين كه هوا موجود است يا موجود نيست فايدهء زيادى در امر معاد ندارد ، بنا بر اين جهل به